Rewitalizacja zabytkowej Alei Hrabskiej * Ecological Restoration of Scenic Avenue

Otrzymaliśmy ze Starostwa wyniki badań drzewostanu Alei Hrabskiej (droga powiatowa), przeprowadzonych w kończącym się właśnie okresie wegetacyjnym. Badań wykonanych przez dyplomowanych specjalistów od drzew i architektury krajobrazu – z firmy „Centrum Pielęgnacji Drzew Robaczewscy” z Warszawy w konsekwencji narady grupy roboczej ad hoc w sprawie stanu al. Hrabskiej w listopadzie 2025 r.

Co wykazała inwentaryzacja drzew przy al. Hrabskiej?

Zinwentaryzowano i zbadano 324 drzewa rosnące w pierwszej linii przy jezdni. To zarówno stare jesiony, jak i młodsze klony, lipy oraz pojedyncze drzewa innych gatunków (robinia, grusza polna, jabłoń, bez czarny, łącznie rosną tu drzewa 8 gatunków i kilkunastu odmian). Duża część drzew jest w złym stanie.

Co piąte z rosnących drzew (57 drzew) nadaje się tylko do usunięcia ze względu na obumarcie, w tym 12 drzew wymaga pilnej wycinki ze względu na rozmiar, stan i realne zagrożenie. Z 324 drzew tylko 40% jest obecnie w dobrym stanie. Pozostałe 101 drzew jest w stanie średnim, zaś 24 drzewa są w stanie złym. To drzewa „odchodzące”, obumierające, które prawdopodobnie nie przetrwają w tych warunkach więcej niż kilka lat.

Dlaczego drzewa obumierają? Eksperci wskazują kilka głównych przyczyn złego stanu drzew:
• uszkodzenia mechaniczne systemu korzeniowego (w związku z wykopami pod sieci (2018), korytowaniem pod nawierzchnię (2017) ale także przez nieumiejętne koszenie),
• nieprawidłowe cięcia w poprzednich latach, co stanowiło otwarte wrota dla infekcji grzybami,
• stres chemiczny na skutek zimowego utrzymania dróg przy pomocy soli. Zbyt wysokie pH gleby utrudnia pobieranie składników pokarmowych. Badania wykazały pH 7–7,5, co oznacza warunki stresowe dla wielu gatunków.
• trudne warunki – rosną bardzo blisko jezdni, wysoka emisja pyłów i soli, oraz drgań od intensywnego ruchu pojazdów o dużej prędkości, a także od uderzeń w drzewa (kolizje),
• naturalne starzenie się części jesionów w części pomnikowej – najcenniejszym fragmencie alei znajdującym się na terenie rezerwatu przyrody „Stawy Raszyńskie”, Drzewa tworzące tę aleję to egzemplarze starsze, sędziwe, ogromne, ostańce czyli najbardziej wartościowe organizmy ekosystemu i bardzo cenne dla środowiska naturalnego.

Co zalecają eksperci?
1. Usunięcie 57 szt. martwych drzew, w tym 12 drzew pilnie. To drzewa w złym stanie, z rozkładem korzeni, pęknięciami pni, owocnikami grzybów rozkładających drewno.
2. Stopniowe, w perspektywie 5–10 lat, usuwanie drzew z grupy 3 (24 drzewa). To drzewa „odchodzące”, których utrzymanie się przy życiu nie przekroczy kilku lat.
3. Nowe nasadzenia i wprowadzenie odpornych gatunków. Plan przewiduje nasadzenia ponad 80 nastoletnich drzew gatunków jesion wyniosły (w miejsca wyciętych drzew pomnikowych), klon pospolity (forma kolumnowa) i lipa szerokolistna.
4. Zmiana kategorii drogi. Eksperci sugerują zmianę al. Hrabskiej na drogę lokalną/dojazdową, aby obniżyć wymogi skrajni i umożliwić bezpieczne prowadzenie koron drzew. Optymalnym byłaby droga jednokierunkowa z pasem dla samochodów i drugim pasem dla rowerów (w obie strony).
5. Profesjonalna pielęgnacja młodych drzew przez minimum 3 lata. W tym – regularne cięcia kształtujące, ochrona przed solą zimą, formowanie koron.
6. Zakaz koszenia w obrębie mis korzeniowych. To ma ograniczyć uszkodze-nia pni i szyi korzeniowych.

Co to oznacza dla mieszkańców Falent i okolic?
• Bezpieczeństwo – część drzew realnie zagraża kierowcom i pieszym, dlatego konieczne są wycinki.
• Ochrona krajobrazu – najcenniejsze drzewa (grupa 1 i 2) pozostają, a nowe nasadzenia mają przywrócić charakter regularnej, formowanej zabytkowej alei.
• Długofalowy plan – rewitalizacja alei to proces rozłożony na lata, aby zachować ciągłość zieleni i uniknąć „pustego” krajobrazu.
• Lepsze warunki dla nowych drzew – zmiana kategorii drogi i profesjonalna pielęgnacja mają zapewnić trwałość nasadzeń na kolejne dekady, co najmniej wiek.
• Lepsze warunki dla mieszkańców – wykorzystanie ekologiczne alei jako drogi lokalnej, jednokierunkowej ze ścieżką rowerową

Teraz przed nami uzyskanie pozwoleń na zaplanowaną rewitalizację Alei od Konserwatora Przyrody i Konserwatora Zabytków oraz zapewnienie stosownych środków budżetowych na sfinansowanie wycinki, nasadzeń, zmiany organizacji ruchu oraz pielęgnację drzew we wskazanym okresie.

wfr